Оксидлаштырылган кургаш-цинк минераллары (церуссит, англсит, смитсонит, гемиморфит һ.б.) гидрофиль өслекләргә ия һәм ксантат коллекторлары белән турыдан-туры йөзеп йөри алмый. Натрий сульфиды сульфиды өстәлү руданы эшкәртә, аннары ксантатларның адсорбциясен тәэмин итә. Сульфидлашу һәм активлаштырудан тыш, натрий сульфиды шулай ук сайлап депрессия, пульпаның pH көйләү һәм реагентларны бетерү функцияләрен дә тәэмин итә, бу аны оксидлаштырылган кургаш-цинк эшкәртүдә мөһим реагент итә.
I. Сульфидлаштыру һәм активлаштыру
- Реакция механизмы
Натрий сульфиды суда гидролизланып, S²⁻ һәм HS⁻ ионнарын барлыкка китерә, алар оксидлашкан кургаш-цинк минералларында өслек металл ионнары белән эретү-чөкмә юлы белән реакциягә керәләр, гидрофоб сульфид пленкасы барлыкка китерәләр:
Серуссит:
PbCO₃ + 2HS⁻ → PbS + CO₂ + H₂O (иллюстратив реакция; рәсем тутыргычы)
Смитсонит:
ZnCO₃ + 2HS⁻ → ZnS + CO₂ + H₂O (иллюстратив реакция; рәсем тутыргычы)
Формалашкан PbS пленкасы тыгыз һәм тотрыклы, ксантонны нык адсорбцияли һәм оксидлашкан кургашка сульфидсыман йөзүчәнлек бирә. ZnS пленкасы йомшак һәм оксидлашуга һәм аерылуга бирешүчән; натрий сульфиды гына оксидлашкан цинк өчен җитми, бу соңрак амин коллекторлары белән икенчел активлаштыруны таләп итә.
- Кушымта кыйммәте
Натрий сульфиды булмаганда, оксидлаштырылган кургаш-цинкның гомуми чыгарылуы түбән. Дөрес сульфидлаштыру белән кургашны чыгару сизелерлек арта. Сульфидлаштыру - оксидлаштырылган мәгъдән флотациясе өчен алшарт. Гамәлдә, сульфидлаштыру өчен башта натрий сульфиды өстәлә, аннары сайлап алынган кургаш флотациясе өчен ксантонат өстәлә.
II. Сайланма депрессия
- Сфалерит һәм пирит кебек катнашмаларның басылуы
Целлюлозадагы артык S²⁻ галенит, сфалерит һәм пирит өслекләрен каплап ала, ксантон адсорбциясен тоткарлый һәм депрессив эффект барлыкка китерә.
Күпләп кургаш флотациясе этабында уртача натрий сульфиды дозасы оксидлашкан кургашны гына активлаштыру өчен кулланыла; артык күләмдә кургаш беренчел сфалеритны нык баса, шуның белән цинк-кургаш аерылуына ирешелә.
Цинк флотациясе этабында, цинкны кайтару өчен амин коллекторларын куллану алдыннан, калдык натрий сульфиды концентрациясен киметү һәм депрессияне бетерү өчен кургаш калдыкларын яхшылап юарга кирәк. - Дозалау кагыйдәләре
Доза җитми: юка һәм тулы булмаган сульфид пленкасы, кургашны аз кайтару.
Уртача доза: оксидлашкан кургашның тулысынча активлашуы һәм сфалеритның уртача дәрәҗәдә депрессиясе, оптималь аерылу.
Артык доза: S²⁻ артык булуы оксидлашкан кургашны да, сфалеритны да киметә, шуның нәтиҗәсендә кургаш һәм цинк табылуы кискен кими.
III. Пульпа кондиционерлавы
- pH көйләү
Натрий сульфиды гидролизы көчле селте эремәсе бирә, ул целлюлозаның pH дәрәҗәсен 8,5–11 уңайлы диапазонда табигый рәвештә саклый. Селте мохите сульфид пленкасының оксидлашу таркалуын булдырмый, сульфидлашу тотрыклылыгын арттыра. - Эһ контроле
Калыбына китерүче сульфид ионнары пульпаның оксидлашу потенциалын киметә, PbS пленкасының оксидлашу деактивациясенә комачаулый. Югары оксидлашкан рудалар өчен калыбына китерүче агент буларак натрий сульфидының билгеле бер артык күләме сакланырга тиеш. - Зыянлы авыр металл ионнарының явымы
Целлюлозадагы ирекле Pb²⁺, Cu²⁺, Zn²⁺ һәм Fe³⁺ ионнары ганг минералларын сайламыйча активлаштыра, селективлыкны киметә. S²⁻ бу ионнарны сульфидлар рәвешендә чөктерә, комачаулауны бетерә һәм реагентларның кирәксез кулланылышын киметә. - Лайм таралуы
Селте гидролиз продуктлары вак лайлаларны йомшак кына тарата, максатлы минераль өслекләрнең лайла белән каплануын йомшарта.
IV. Депрессант/десорбция тәэсире
Катнаш кургаш-цинк оксидлаштырылган концентраты җитештерелгәндә, югары концентрациядә күп күләмдә натрий сульфиды өстәргә мөмкин. S²⁻ минераль өслекләрдә адсорбцияләнгән ксантонны көндәшлекле рәвештә алыштыра, коллекторны тулысынча бетерә. Юганнан һәм кире кагудан соң, бикләнгән кургаш-цинк арасындагы үсентеләрне бетерү өчен этаплы сульфидлаштыру һәм аеру кулланыла. Бу еш кына катлаулы полиметалл кислород-сульфид катнаш мәгъдән флотация схемаларында кулланыла.
V. Натрий сульфидының кургаш һәм цинк минералларындагы үз-үзен тотышындагы аермалары
- Оксидлаштырылган кургаш (церуссит) – тыгыз PbS пленкасы барлыкка китерә; тотрыклы флотация өчен уртача натрий сульфиды җитә; артык булуы гына депрессиягә китерә. Ксантонат нигезендәге күпләп кургаш флотациясе өчен яраклы.
- Оксидлаштырылган цинк (смитсонит) – йомшак ZnS пленкасы барлыкка китерә; натрий сульфиды гына аны йөзеп йөртә алмый. Натрий сульфиды алдан эшкәртү генә булып хезмәт итә, һәм октадециламин яки додециламин кебек катион коллекторлар кирәк. Калдык натрий сульфиды оксидлаштырылган цинк флотациясен нык киметә.
VI. Сәнәгать практикасы буенча төп киңәшләр
- Бүлеп өстәү: сульфидлашу контакт вакытын озайту өчен тарту этабын һәм тупас флотацияне өстәгез.
- Кургаш флотациясе калдыкларын цинк флотациясе алдыннан калдык натрий сульфидын киметү өчен суюлту һәм юу кирәк.
- Югары оксидлашкан, югары балчыклы рудалар өчен, сульфид пленкасын тотрыклыландыру өчен, киметү матдәләре (тимер порошогы) һәм диспергаторлар (натрий гексаметафосфаты) белән кушыгыз.
Кире йогынтылар: агулы черегән йомырка газы (H₂S) барлыкка килү - вентиляция кирәк; артык реагент чыгымнарны арттыра; агым суларындагы сульфид дәрәҗәсе чикләнгән күләмнән артып китә.
Махсус искәрмә: NaHS, кулланылса, җиңел таркала.
Бастырып чыгару вакыты: 2026 елның 13 июле
